{"id":2483,"date":"2021-11-09T16:26:34","date_gmt":"2021-11-09T16:26:34","guid":{"rendered":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/?page_id=2483"},"modified":"2026-01-04T16:06:36","modified_gmt":"2026-01-04T16:06:36","slug":"the-ha-ha","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/explore-the-park\/the-ha-ha\/","title":{"rendered":"Yr Ha-Ha"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/www.nationaltrust.org.uk\/features\/what-is-a-ha-ha\">Beth yw\u2019r Ha-ha?\u00a0<\/a>Mewn gwirionedd, un o nodweddion ffurfiol y dirwedd yw\u2019r Ha-ha, a ddefnyddiwyd tipyn yn ystod y 18fed ganrif, sy\u2019n cynnwys wal deras a ffos hir. Rhed Ha-ha Parc yr Esgob rhwng y Parc a\u2019r Waun Fawr \u2013 a dyma un o\u2019r hiraf yn y DU. Drwy gadw\u2019r anifeiliaid sy\u2019n pori allan ond heb amharu ar yr olygfa, mae\u2019r Ha-ha\u2019n gwneud i dirwedd y dyffryn ymddangos fel rhan o\u2019r ardd.<\/p>\n<blockquote><p>Daw\u2019r enw o\u2019r s\u0175n o syndod a wneir wrth i bobl sylweddoli fod y wal a\u2019r ffos fel rhyw fath o ffens \u00a0anweledig &#8211; ah-hah!<\/p><\/blockquote>\n<p>Cymerwch ofal rhag mynd yn rhy agos!<\/p>\n<h2>Bywyd Gwyllt yn yr HA-HA<\/h2>\n<p>Cyn i\u2019r Ymddiriedolaeth ddechrau ar y safle, roedd canop\u00efau coed yn bargodi\u2019n gysgod dros yr Ha-ha, yn ogystal ag ambell goeden oedd yn tyfu ar y Waun. Roedd ymyl y llinell ganopi\u2019n cael ei ddominyddu gan ddinad cyffredin a ffromlys chwarennog, tra bod y rhan fwyaf o\u2019r ffos ei hun yn dir noeth.<\/p>\n<p>Coed ynn oedd yn dioddef o wyw ynn oedd cyfran helaeth o\u2019r coed oedd yn bargodi a chysgodi ffos yr Ha-ha. Ymysg y coed chwyn eraill roedd y ddraenen wen, y rhododendron a choed masarn a dorrwyd yn ystod 2019 er mwyn agor y golygfeydd ar draws Dyffryn Tywi a galluogi trwsio wal gerrig yr Ha-ha.<\/p>\n<p>Goroesodd fflora gweddol drwchus ac amrywiol yn yr un rhan ddigysgod o ffos yr Ha-ha oedd ar \u00f4l \u2013 ar hyd ochr yr Ardd Furiog. Yn eu mysg roedd cyrs pendrwm pefrwellt yr adar, melyswellt mawr, y dinboeth, llysiau\u2019r sipsiwrn, mintys y d\u0175r, sgorpionllys y d\u0175r, dyfrforon swp-flodeuog ac ychydig erwain a graban gogwydd.<\/p>\n<p>Yn 2020, symudwyd mwd a deunydd planhigion o\u2019r rhan hon o\u2019r ffos a\u2019u hadleoli ar hyd rhan flaenorol noeth yr Ha-ha. Mae hyn wedi arwain at ymlediad yr amrywiaeth helaeth o blanhigion gwlypdir diddorol yma.<\/p>\n<p>Cyfyngwyd ar gynefin llygod y d\u0175r i\u2019r rhan fechan hon o ffos ddigysgod ar hyd godre\u2019r Ardd Furiog gydag ambell dwll yn y gwaith cerrig a allai fod yn addas i\u2019w defnyddio. Yn 2019, cofnodwyd ambell lwybr a ddefnyddiwyd gan lygod y d\u0175r ac olion bwydo yn ystod archwiliad manwl ar y 24<sup>ain<\/sup> Gorffennaf ond ni welwyd unrhyw eudai na nythod. Cynhaliwyd archwiliad pellach ar y 9<sup>fed<\/sup> Medi 2019 gan gadarnhau nad oedd unrhyw lygod y d\u0175r yn bresennol. Ydyn nhw wedi cyrraedd bellach wedi i ni glirio\u2019r coed a\u2019r llwyni bargodol? Buasem wrth ein boddau\u2019n cael gwybod!!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Beth yw\u2019r Ha-ha?\u00a0Mewn gwirionedd, un o nodweddion ffurfiol y dirwedd yw\u2019r Ha-ha, a ddefnyddiwyd tipyn yn ystod y 18fed ganrif, sy\u2019n cynnwys wal deras a ffos hir. Rhed Ha-ha Parc yr Esgob rhwng y Parc a\u2019r Waun Fawr \u2013 a dyma un o\u2019r hiraf yn y DU. Drwy gadw\u2019r anifeiliaid sy\u2019n pori allan ond heb &hellip; <\/p>\n<div class=\"more-link-wrapper\"><a href=\"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/explore-the-park\/the-ha-ha\/\" class=\"more-link\">Learn More | Dysgwch Mwy<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;Yr Ha-Ha&#8221;<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2489,"parent":1403,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"iawp_total_views":58,"footnotes":""},"categories":[91,96],"tags":[125,61,129],"class_list":{"0":"post-2483","1":"page","2":"type-page","3":"status-publish","4":"has-post-thumbnail","6":"category-explore-the-park","7":"category-ha-ha","8":"tag-garden-history","9":"tag-ha-ha","10":"tag-wildlife","11":"no-comments"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2483","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2483"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2483\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5154,"href":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2483\/revisions\/5154"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1403"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2489"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2483"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2483"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}