{"id":4130,"date":"2022-11-30T12:33:07","date_gmt":"2022-11-30T12:33:07","guid":{"rendered":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/?p=4130"},"modified":"2022-11-30T14:31:40","modified_gmt":"2022-11-30T14:31:40","slug":"october-2022","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/parcyresgob.org.uk\/cy\/october-2022\/","title":{"rendered":"Hydref 2022"},"content":{"rendered":"

Taith Nodi Bywyd Gwyllt Parc Yr Esgob \u2013 Hydref 18fed 2022<\/strong><\/p>\n

Presennol: Ffiona a 3 o\u2019n gwirfoddolwyr<\/p>\n

 <\/p>\n

Gardd Jenkins – rhan fwyaf o\u2019r blodau yn gwywo a marw n\u00f4l ond nifer fawr o wenyn dal o amgylch.<\/p>\n

Wrth gerdded lawr y llwybr gogleddol, sylwyd ar ffwng yn tyfu ar hen foncyff sy\u2019n pydru yn y prysgwydd. Clywyd Jac Do uwch ein pennau.<\/p>\n

Mae dal nyth o wenyn mewn twll yn uchel yn y blanwydden Llundain ac y maent dal yn brysur iawn. Gwelwyd nifer yn mynd i mewn ac allan ohono.<\/p>\n

Mae\u2019r coed yn dechrau newid lliw ac yn disgyn ac y mae carped o ddail yn dechrau casglu o dan y blanwydden Llundain a\u2019r ffawydden fawr, lle mae llwyth o fes y ffawydden wedi disgyn i\u2019r llawr. Yn yr ardal yma fe glywyd delor y cnau a robin goch. Ar draws y gerddi pleser, mae\u2019r mwyar wedi marw n\u00f4l ond fe welwyd mwyar y cywrosyn cochfrig ar ochr llwybr y goedlan, yng nghyd a phidyn y gog. Mae darnau mawr o ffwng yn tyfu allan o un o\u2019r coed ffawydden yn yr ardal yma o\u2019r goedlan. Yn \u00f4l ein prif arddwr Piers, mae hwn yn lladd y goeden gan ei fod nawr wedi sefydlu o fewn y boncyff.<\/p>\n

Hyfryd oedd gweld fod lefel y d\u0175r yn dechrau cynyddu ym Mhwll Yr Esgob ar \u00f4l gwanwyn a haf sych ofnadwy, lle’r oedd rhannau uchaf y pwll yn hollol sych. Gwlewyd par o elyrch ar y pwll ychydig ddyddiau yng nghynt ac fe welwyd brych y coed yn un o\u2019r coed yn agos i\u2019r bont newydd. Mae carped o fes yma gydag olion fod rhyw fath o gnofil wedi bod yn eu bwyta. Ychydig ymhellach i fyny\u2019r llwybr fe welwyd i\u00e2r fach yr haf ar yr iorwg wrth ochr y pwll – mantell goch, yng nghyd a nifer o bryfed, yn cynnwys mursen.<\/p>\n

 <\/p>\n

Am y tro cyntaf yn ein hanes, fedrwyd cynnwys Y Waun Fawr, ein llifddol yn y daith y mis yma, gan fod y gwaith i greu pont i groesi cwter yr Ha-Ha wedi ei gwblhau dros yr haf.\u00a0 Mae dal llawer o jac y neidiwr yn tyfu yn ac ar ochrau gwter yr Ha-Ha, er gwaith caled ein gwirfoddolwyr i geisio ei waredi gan ei fod yn rhywogaeth ymledol. Er hynny, mae yn darparu bwyd i nifer o beillwyr yn hwyr yn y tymor. Roedd yn hyfryd medru nodi\u2019r hyn a oedd yn digwydd ar ben isaf y pwll am y tro cyntaf hefyd, wrth i ni gerdded i lawr gyda\u2019r ffens. Welwyd titw tomos las, ac yna mwyalchen fenywaidd yn bwydo o fewn draenen wen. Yn y coed cyfagos, fe glywyd dryw a robin ac ymhellach i lawr y cae fe welwyd bronfraith a delor y cnau. Mewn coeden celyn cyfagos roedd mwyalchen wrywaidd, goch dan adain ac ochr arall yr Ha-ha, welwyd ysgythain.<\/p>\n

Wrth i ni gerdded ar draws y brif ran o\u2019r llifddol, sylwyd fod y borfa dal i fod yn llawn rhywogaethau cynhyrchiol, yn enwedig rhygwelltoedd – rhygwellt parhaol a rhygwellt Eidalaidd, er ein bod wedi taenu \u2018gwrtaith gwyrdd\u2019 o ddolydd traddodiadol Gerddi Botaneg Genedlaethol Cymru llynedd. Gwelwyd llawer o droed y ceiliog ac ychydig rhonwellt yng nghyd a blodyn-ymenyn ymlusgol, ysgall, llyriad canghennol ac, yn anffodus llawer o ddail tafol – sy\u2019n arwydd fod dal st\u00f4r uchel o nitrogen yn y pridd. Cerddom o amgylch terfyn allanol y llifddol ac fe fedrwyd gweld pen isaf Pwll Yr Esgob, lle welwyd i\u00e2r dd\u0175r yn y corsydd. Wrth i ni gerdded n\u00f4l at y bont, gwelwyd hwyaden wyllt ar y pwll.<\/p>\n

Nol yn y gerddi pleser, roedd yna wledd o wahanol ffwng yn tyfu ar ac o gwmpas yr hen foncyff ffawydden sy\u2019n ganolbwynt i\u2019r ardd a goedir. Mae ffwng ym mhobman eleni ar draws y parc ac fe ddaethpwyd o hyd i nifer o rywogaethau eraill ar ochrau\u2019r llwybr isaf, yng nghyd ac ar y boncyff onnen sydd wedi eu hail-bwrpasu.<\/p>\n

Daethpwyd a\u2019r daith i ben fan hyn, gan ein bod wedi bod allan am ddwy awr erbyn hyn!<\/p>\n