enquiries@tywigateway.org.uk Parc a Gerddi yr Esgob, Abergwili, Sir Caerfyrddin SA31 2JG

Tag: hanes yr ardd

Gardd Furiog

Mae gardd gyda glaswellt gwyrdd, gwelyau llysiau, a choed di-ddail yn sefyll o flaen wal frics o dan awyr gymylog. Mae twll eglwys yn codi yn y cefndir pell. © Caryl Thomas wedi'i ysgrifennu ar y gwaelod ar y dde.

Dysgwch fwy am ein Prosiect Adferiad yr Ardd Furiog newydd a ddechreuodd ym mis Gorffennaf 2025. Sylwch nad yw’r Ardd Furiog ar agor i’r cyhoedd ar hyn o bryd oherwydd y gwaith adfer. Byddwn yn cyhoeddi diwrnodau agored cyhoeddus yn y dyfodol yma. Yr Ardd Furiog hanner erw, sy’n dyddio nôl i’r 1790au o leiaf, …

Gardd Jenkinson

Gardd gyda chlwstwr mawr o flodau côn melyn (Susaniaid Llygaid Duon) yn y blaendir, wrth ymyl llwybr graean gyda phlanhigion a llwyni deiliog gwyrdd yn y cefndir.

    Mynedfa deilwng i Esgob Cyn i’r Ymddiriedolaeth gymryd awenau’r safle yn 2018 man digon anystywallt oedd hwn, gyda phorfa garw’n tyfu’n wyllt, a llwyni a chwyn wedi ymledu a chuddio’r cwrt tenis o ddechrau’r 20fed ganrif islaw! Gan mai dyma’r ardal oedd yn croesawu ymwelwyr i’r safle ar gyfer yr Ymddiriedolaeth ac Amgueddfa …

Hanes

Mae oedolyn hŷn mewn crys oren yn cerdded trwy ardd, yn cario dau gan ddyfrio, a welir trwy fwa carreg. Mae gwyrddni toreithiog a golau haul i'w gweld yn y cefndir.

Mae Parc a Gerddi’r Esgob yn gyforiog o hanes. O’r coed hynafol sydd wedi bod yn cadw llygad ar bopeth yma ers canrifoedd, i’r Ardd Furiog sydd wedi darparu bwydydd egsotig a blodau ar gyfer bwrdd yr Esgob i’r ystumllyn a thirwedd gyfnewidiol gorlifdir Dyffryn Tywi, i Balas canoloesol yr Esgob y mae’r Parc yn ei gwmpasu a’r bobl fu’n byw ac yn gweithio yma.

Edrych ar yr Ardd Furiog drwy Fapiau Hanesyddol

Yn 2017 ymgymerodd Ymddiriedolaeth Archeolegol Dyfed ag archwiliad yn yr Ardd Furiog, dan nawdd hael HLF ac Ymddiriedolaeth Elusennol Sabina Sutherland, a chyda chryn help gan wirfoddolwyr, yn cynnwys gwerthusiad desg a gwaith cloddio gofalus a chofnodi ar y safle. Dyma beth lwyddwyd i’w ddarganfod drwy astudio mapiau hanesyddol o’r safle. Gallwch lawrlwytho’r adroddiad llawn …

Cynllun Rheoli Cadwraeth

Mae’r Cynllun Rheoli Cadwraeth (Partneriaeth Pearson Nicholas, Awst 2016) yn nodi’r materion a’r cyfleoedd i wireddu gweledigaeth yr Ymddiriedolaeth ar gyfer cadwraeth Parc Esgob. Cliciwch yma i lawrlwytho’r ffeil PDF.

Cadwraeth ac Archeoleg

  Lawrlwythwch yr adroddiad Gwerthusiad Archeolegol Gardd Furiog  a gynhaliwyd gan Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed ym mis Mawrth 2017 ar ffurf PDF.   Lawrlwythwch yr Arolwg Tirwedd Hanesyddol a wnaethwyd gan Archeoleg Cambria yn 2005 mewn ffurf PDF.   Lawrlwythwch yr Adroddiad Archaeolegol a wnaethwyd gan Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed yn 2019 mewn ffurf PDF.   Mae’r Cynllun Rheoli Cadwraeth …