Mae’r Ymddiriedolaeth yn awr yn barod i weithredu cam nesaf y gwaith coed ym Mharc yr Esgob. Gan weithio unwaith eto gyda’r coedwyr lleol, Extreme Tree Services, byddwn yn parhau i adfer y parc a’r ardd hon sy’n arwyddocaol yn genedlaethol, yn creu amodau gwell ar gyfer y coed hanesyddol a’r coed sbesimen gwych ar draws y safle; cynorthwyo adfer ein strwythurau rhestredig; darparu cyfleoedd plannu a chynefinoedd newydd; a chynnal y parc yn le diogel a chyffrous i’w ymweld.

O 23 Medi bydd Stuart, Dan a Harry yn clirio coed prysgwydd hunan-hau yn ddetholus ar hyd yr ha-ha, un o’r nodweddion tirweddol mwyaf trawiadol yn y parc. Adeiladwyd y wal gynnal 315 metr o hyd hon ar ddechrau’r 19eg Ganrif i ddarparu golygfeydd di-dor o’r ystâd i Ddyffryn y  Tywi  tu hwnt, golygfeydd sydd wedi’u colli’n llwyr dros nifer o ddegawdau. Ar ôl ei gwblhau bydd y gwaith clirio hwn, a’r gwaith cadwraeth cerrig i’w ddilyn, yn adfer agwedd fawr o gymeriad unigryw’r parc, sydd hefyd yn unigryw i Ddyffryn y  Tywi.

Yn anffodus mae clefyd coed ynn (ash dieback)  yn parhau i ddifetha llanast ar draws yr ardal, ac mae’r holl goed ynn yn y parc wedi cael eu heintio. O ganlyniad, mae’n angenrheidiol i ni gael gwared ohonynt i gynnal amgylchedd diogel i’n ymwelwyr. Gobeithiwn i’r gwaith hwn gael ei wneud ym mis Tachwedd. Mae’n hanfodol bod pob perchennog tir  yn ymwybodol o’u cyfrifoldebau o ran y clefyd ynn, a’u bod yn cymeryd yr holl fesurau iechyd a diogelwch sy’n angen.

Rydym ni yn yr Ymddiriedolaeth yn gyffrous i adfer y parc, a dod â’i hanes yn fyw a’i gynnal fel lle pleserus i’w ymweld am flynyddoedd i ddod. Ymddiheurwn am unrhyw anghyfleuster bydd y gwaith coed hwn yn achosi a gofynnwn i chi ddilyn yr arwyddion a chyfarwyddiadau tra bod y  gwaith yn cael ei wneud. Os oes gennych unrhyw ymholiadau neu os hoffech ddarganfod mwy am y prosiect, mae croeso i chi gysylltu â ni.

Yn ystod yr hydref, gwelir mwy o waith ar y coed ym Mharc yr Esgob. Yn anffodus, mae’r holl goed ynn yn dioddef o glefyd marwol a rhaid eu dymchwel i wneud y parc yn ddiogel i ymwelwyr. Fodd bynnag, wedi gwaredu’r coed ynn a rhai o’r coed eraill sydd wedi gwreiddio ar hyd yr Ha-ha, byddwn yn adfer y golygfeydd hanesyddol bendigedig dros Ddyffryn Tywi.

Rhagor o wybodaeth

Dros y ddwy flynedd nesaf

Mae’r gwaith prosiect cychwynnol yn cynnwys rheoli ein coed. Yn ogystal ag adfer cynllun hanesyddol y parc, bydd hyn yn gwella iechyd y coed sbesimen, yn ein galluogi i blannu mwy o goed a llwyni ac yn cynyddu gwerth bywyd gwyllt y parc ac yn apelio at ymwelwyr.

Gan ddefnyddio technegau a deunyddiau traddodiadol, y cyntaf o adeiladau y parc sydd i’w adfer yw’r Porthdy o’r 19eg ganrif gynnar. Bydd y gwaith i adfer gweddill yr adeiladau allanol yn dilyn yn hwyr yn 2019 hyd at ddechrau 2021 gan greu canolfan addysg a dehongli a chaffi. Bydd cadwraeth nodweddion pwysig eraill ar draws y parc, fel yr ardd furiog, yr ha-ha, a llwybrau yn cael eu cynnal ochr yn ochr gyda’r gwaith adeiladu a bydd yn integreiddio cydnabyddiaeth, cofnodi, diogelu a rheoli bywyd gwyllt y parc yn well.

Y nod yw bod Parc yr Esgob yn parhau’n lle sy’n dod â phleser mawr i’r gymuned leol ac i ymwelwyr fel ei gilydd a’i fod yn dod yn ganolfan ddysgu a gweithgareddau bywiog i bob oedran a gallu.

Fel rhan o’n cynllun tair blynedd i adfer y Parc, mae angen i’r Ymddiriedolaeth ymgymryd â gwaith sylweddol ar y coed a’r coetiroedd. Bydd y gwaith yn canolbwyntio ar adfywio’r arboretum a’r coedlannau, gan glirio coed afiach, y rhai sy’n gwanio strwythurau rhestredig (yn enwedig yr ha-ha) ynghyd â rhywogaethau ymledol megis llawryf a rhosbren sydd wedi effeithio’n sylweddol ar iechyd y coedlannau. Bydd hyn yn gwella amgylchiadau yn y Parc o ran mynediad a mwynhad cyhoeddus, bioamrywiaeth a iechyd a diogelwch, gan greu cyfle i blannu coed a llwyni newydd ledled y safle.

Bwriedir cyflawni y rhan fwyaf o’r gwaith mewn dwy ran fel rhan o gytundeb allanol:

Cyfnod 1:

• i gychwyn yn gynnar yn 2019 a pharhau tan 28 Chwefror 2019, er mwyn gorffen cyn i’r tymor nythu adar gychwyn;
• bydd y gwaith yma yn canolbwyntio ar goed o fewn ac o amgylch y Maes Parcio; yr ardal i’r gorllewin o’r adeiladau allanol lawr y dramwyfa at fynedfa’r amgueddfa; yr ardal yn union o gwmpas yr amgueddfa; tu allan i fur dwyreiniol yr Ardd Furiog ac oddi mewn i’r Ardd ei hun.

Cyfnod 2:

• rhwng Medi’r 1^af 2019 a Medi 29 2020;
• bydd y cyfnod yma o waith yn canolbwyntio ar goed yn y Gerddi Pleser a’r coetiroedd, yn enwedig ar hyd yr ha-ha.

Bydd yr Ymddiriedolaeth ei hun yn ymgymryd â gweddill y gwaith, gyda chymorth ein gwirfoddolwyr a grwpiau gwirfoddoli eraill. Ni fydd y cyfnod o waith yma yn digwydd o reidrwydd o fewn yr amserlen uchod.

Golyga hyn y bydd angen ynysu ardaloedd yn y Parc ar adegau i sicrhau diolgelwch y cyhoedd. Fodd bynnag, bydd yr Ymddiriedolaeth yn anelu at wneud y Parc mor hygyrch â phosib yn ystod unrhyw gyfnodau o waith, felly pan fydd angen cau llwybr fe wnawn ymdrech i gyfeirio ymwelwyr at lwybr arall os yn bosib. Yn ystod cyfnodau pan na fydd hyn yn ymarferol, bydd yr Ymddiriedolaeth yn ceisio ail-agor llwybrau cyn gynted a phosib.

Gofynna’r Ymddiriedolaeth yn garedig am eich amynedd a dealltwriaeth yn ystod y cyfnod hwn. Mae’n hanfodol bwysig, er eich diolgelwch eich hun, y dilynwch unrhyw arwyddion a chyfyngiadau a fydd yn weithredol yn ystod y cyfnodau gwaith. Mae hyn yn cynnwys sicrhau na fydd cŵn yn croesi unrhyw atalfeydd.

Er y caiff y gwaith hyn effaith sylweddol ar olwg cyfredol y Parc, y bwriad yw gwella’r gerddi at ddefnydd pawb, gan gynnwys bywyd gwyllt. Os hoffech wybod mwy am y gwaith, mae croeso i chi gysylltu â Phen Garddwr yr Ymddiriedolaeth, Piers Lunt drwy e-bost:

pierslunt@tywigateway.org.uk

Gallwch hefyd ymweld â Piers a Rheolwr yr Ymddiriedolaeth, Louise Austin, ar ddydd Llun 17 Rhagfyr yn Neuadd Eglwys Abergwili rhwng 5 a 7yh, i drafod y gwaith a’r cynllun yn fwy cyffredinol.

Nawr fod Ymddiriedolaeth Parc yr Esgob yn rheoli Parc yr Esgob yn weithredol, mae’n hanfodol bwysig ein bod yn gofalu am iechyd ein coed a choetiroedd.

Golyga hyn fod angen i ni wneud dipyn o waith arnynt ledled y Parc, i wella’r safle ar gyfer pobl a bywyd gwyllt ac i roi cyfle i ni blannu llawer mwy.

I ddarganfod mwy, dewch i’n gweld yn Neuadd Eglwys Abergwili ar Ragfyr 17^eg rhwng 5 a 7yh.

Ceir mwy o wybodaeth yma,

neu gallwch gysylltu’n uniongyrchol  â’n Pen Garddwr Piers Lunt drwy e-bost:

pierslunt@tywigateway.org.uk