Mae’n contractwyr TAD ar y safle nawr ac wedi dechrau ar y gwaith o adfer adeiladau allanol Palas yr Esgob sy’n dyddio o’r 1830au. Byddant yn creu caffi, toiledau a gofod dysgu, lle’r unwaith y safai golchdy, llaethdy a bragdy, lle gweithiai gweision aelwydydd yr Esgobion. Mae’r gwaith adeiladu ar amserlen dynn, er mwyn cael ei gwblhau erbyn Hydref 2021.
Pan ddaw i ben, bydd y ganolfan ddysgu yn galluogi ymwelwyr o bob oed i fwynhau, dysgu, cymdeithasu ac i ymgysylltu â hanes, diwylliant, garddwriaeth a bywyd gwyllt y llecyn hynod hwn – ased gwirioneddol gymunedol gyda llesiant wrth ei wraidd.
“Mewn fel llew ac allan fel oen” medden nhw am fis Mawrth; gwir iawn am yr hanner cyntaf a gobeithio felly am yr ail hanner! Cafwyd cyfnodau o dywydd gwyllt dros yr wythnosau diwethaf, ond er gwaetha holl ymdrechion gwyntoedd cryfion, llifogydd a rhew i drechu, mae’r gwanwyn wedi egino ym Mharc yr Esgob, gan gefnu ar aeaf ddigon caled – am y tro, beth bynnag.
Mae’r blodau gwyllt a ddechreuodd ymddangos ddiwedd Ionawr yn manteisio nawr ar y dyddiau hwy, gan ymestyn eu pennau yn y gobaith o ddarganfod peillwyr cynnar sy’n fodlon herio’r tymheredd isel. Edrychwch am lygaid Ebrill, sy’n agor pan fo’r awyr yn llachar ac yn cau pan ddaw glaw, a’r briallu sy’n poeni dim am dywydd garw, gan wynebu’n siriol popeth sydd gan yr hinsawdd ei gynnig. Roedd yr eirlysiau ychydig yn hwyrach eleni na’r llynedd, ac oherwydd eu natur darfodedig, maen’t bron a diflannu bellach. Os brysiwch, gallwch weld yr olaf ohonynt lawr ar ben yr HaHa ac wrth fôn y bisgwydden hynafol yn y Parc, yn ysgwyd eu pennau bach gwyn ymysg deiliant llwydlas.
Bydd y rhai mwyaf craff yn ein mysg wedi sylwi ar fân newidiadau yn y coed hefyd. Ebrill yw’r mis ble gwelir y tyfiant mwyaf amlwg, gyda blagur yn egino ac agor ym mhobman, ond am nawr, fe welwch nhw’n chwyddo a weithiau’n newid lliw hefyd – datbygiad sydd wastad yn creu ymdeimlad o gynnwrf a disgwyliad ynof fi. Dyma’r saib cyn i’r tymor newydd flodeuo sy’n bywiogi rhywun drwyddo.
Gwelir newidiadau ymysg bywyd gwyllt hefyd. Heb amheuaeth, mae cariad yn yr awyr ymysg yr adar. Mae rhai, megis y durtur dorchog uwchben drws fy swyddfa yn y Porthdy, eisoes yn deori wyau mewn nythoedd newydd, tra bo eraill yn dal i gasglu deunydd ac adeiladu. Gwelais wenyn cynta’r flwyddyn hefyd, yn manteisio ar wres cynyddol yr Ardd Furiog, gan ychwanegu cennin Pedr i’r basgedi paill gorlawn ar eu coesau tra’n yfed yn ddwfn o’r neithdar.
Os ydych yn treulio amser yn y Parc yn rheolaidd, fe fyddwch wedi sylwi ar y datblygiadau sylweddol dros y mis diwethaf. Mae Afan Landscapes yn ôl ar y safle yn cychwyn ar ddatblygu Gardd Jenkinson, enw sy’n talu gwrogaeth i’r Esgob a’r cynllun ffurfiol a greodd yn yr ardal honno yn yr 1830au. Mae’n ail-ddyluniad ni nid yn unig yn dynwared ei ardd gylchog, ond hefyd yn defnyddio llawer o’r planhigion a fyddai ar gael i’w arddwyr ar y pryd. Cafwyd ysbrydoliaeth yn llyfr John Claudius Loudon o 1843, sef Gwyddionadur Planhigion.
Gyda’r llaw, ymddengys fod Loudon wedi bod yn ysbrydoliaeth cyfoes i’r Esgob Jenkinson hefyd, felly rydym yn cau’r cylch mewn mwy nag un ffordd.
Wedi iddynt gwblhau’r gwaith yma, bydd Afan yn symud i ochr ddwyreiniol a deheuol yr amgueddfa, i drawsnewid y llwybr tarmac i arwyneb ‘hoggin’ newydd, gan gysylltu gyda’r darnau a welwyd y llynedd. Fe wn fod hyn yn rhywbeth mae amryw o bobol wedi bod yn disgwyl yn eiddgar amdano – dim ond ychydig o wythnosau i fynd nawr! Fel canlyniad, bydd gennym rwydwaith eang o lwybrau integreiddiedig, wedi eu hadfer a’u gwella – sydd gan mwyaf yn gallu gwrthsefyll llifogydd hefyd. Ond gobeithio ein bod wedi cefnu arnynt am gyfnod!
Plannu gerddi newydd cyfeillgar at fywyd gwyllt ym Mharc Yr Esgob, Abergwili, Sir Gâr
Bydd dwy ardd newydd yn ymddangos ym Mharc yr Esgob, Abergwili fis yma, diolch i grant o £22,900 gan Lywodraeth Cymru a Chronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol ‘Lleoedd Lleol ar Gyfer Natur’. Mae’r parc yn amgylchynu hen balas Esgobion Tyddewi, sydd nawr yn gartref i Amgueddfa Sir Gaerfyrddin, a mae’r gerddi newydd yn rhan o adferiad a chadwraeth helaethach y safle sy’n cynnwys trawsnewid adeiladau allanol adfeiliedig i greu caffi newydd a chanolfan dysgu a dehongli. Defnyddir planhigion o amrywogaethau hanesyddol i greu arddangosfeydd plannu deniadol i hybu bywyd gwyllt, yn ogystal â darparu cyfleoedd addysgu a gweithgareddau ar gyfer ymwelwyr a phlant. Rydym hefyd yn creu adnoddau addysgiadol a chynlluniau gwersi yn seiliedig ar osod a phlannu’r gerddi, mewn partneriaeth ac ysgolion cynradd Nantgaredig ac Abergwili.
Dywedodd Andrew White, Cyfarwyddwr Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yng Nghymru:
“Natur yw ein ffurf hynaf o dreftadaeth ac y mae’n bwysicach nag erioed i edrych ar ôl natur ac i helpu pobl ddeall ei bwysigrwydd. Mae natur hefyd yn gallu hybu ein hwyliau; gostwng straen; helpu ni i ymlacio; gwella ein hiechyd corfforol a meddyliol a dylai fod ar gael i bawb.
Mae ariannu natur a thirwedd yn un o flaenoriaethau ariannu strategol allweddol Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yng Nghymru ac yr ydym yn hapus iawn i weithio mewn partneriaeth gyda Llywodraeth Cymru i roi’r grant ‘Lleoedd Lleol ar Gyfer Natur’ i Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn fel y gall pobl yr ardal ddysgu mwy am, ac elwa, o’i threftadaeth naturiol.”
Gardd newydd yr Esgob Jenkinson
Mae’r fynedfa sydd yn croesawu ymwelwyr ar hyn o bryd yn cael ei drawsnewid i ddarparu gardd o ddiddordeb gydol y flwyddyn, ac ysbrydolwyd y dyluniad gan gyfnod yr Esgob John Jenkinson (1825 i 1840). Mewn ffurf cylch, bydd y plannu deniadol yn cynnwys gwyntyllau o goed afalau a gellyg treftadol, ac amrywiaeth o blanhigion a pherlysiau a ddefnyddiwyd mewn meddyginiaeth a choginio yng nghanol yr 19eg ganrif. Cynlluniwyd yr ardd gyda chyfuniad o blanhigion cynhenid ac addurnol a fydd yn darparu neithdar a phaill i bryfed, gan adlewyrchu amcanion cynaladwy’r prosiect a hanes cyfoethog y safle. Bydd yr ardd yn creu cyswllt diriaethol i hanes a threftadaeth y safle, gan ennyn diddordeb ymwelwyr, boed hen neu ifanc.
Ardal Coetir Newydd
Dan a Ossian o’r prosiect Dyffryn Tywi.
Saif yr ardd goedwigol newydd wrth ymyl prif goetir Parc Yr Esgob, ac fe’i hagorwyd gyntaf 5 mlynedd yn ôl pan dorrwyd ffawydden aeddfed lawr a oedd yn ansefydlog oherwydd ffwng. Mae’r boncyff nawr yn creu ardal agored, gysgodol mewn chwaraefa naturiol, gyda golygfa at orlifdir y waun, lle bydd ymwelwyr yn gallu eistedd i fwynhau’r planiadau gyda Dyffryn Tywi fel cefndir, a mwynhau’r buddiannau llesiant o fod mewn coetir. Bydd llwyni addurnol newydd, coed bychain a bylbiau blodau’r gwanwyn ynghyd â chyflwyniad bocsys adar ac ystlumod yn ychwanegu at y fflora a ffawna ac yn elwa bywyd gwyllt y goedlan. Byddwn yn plannu yr ardd goedwigol newydd gyda chymorth dau brentis o brosiect Dyffryn Tywi, Dan ac Ossian.
Dywedodd Louise Austin, Rheolwraig yr Ymddiriedolaeth “Rydym wrth ein bodd o dderbyn y grant yma oddi wrth Lywodraeth Cymru a’r Loteri Genedlaethol, sy’n ein galluogi i greu gardd a choetir newydd ddeniadol newydd, gan ddefnyddio planhigion o amrywogaethau hanesyddol a fydd yn cynnal pryfed peillio a bywyd gwyllt eraill. Rydym yn edrych ymlaen yn fawr i weithio gyda mwy o ysgolion lleol a grwpiau cymunedol er mwyn datblygu ystod eang o weithgareddau a deunyddiau addysgiadol ar gyfer ymwelwyr, plant a’r gymuned leol.”
Ffocws Cymunedol
Mae Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn yn awyddus i sicrhau fod y parc yn hygyrch i bawb er eu mwynhad. Bydd y prosiect yn galluogi pobl ifanc i weithio gyda Phrif Arddwr yr Ymddiriedolaeth, Piers Lunt, i ddysgu sut i baratoi, plannu a gofalu am y gerddi, gan gynnwys plannu coed afalau traddodiadol fel Tinyrwydd ac Enlli.
Mae sefydlu’r gerddi newydd yn rhan o raglen helaethach o adnewyddu a chyfoethogi Parc Yr Esgob a reolir gan Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn, i warchod ac adfer y parc a’r gerddi yn ôl i gyfnod yr ail-ddyluniad mawr yn yr 1840’au. Mae hyn yn cynnwys gwneud yr ardd gegin furiog ddeniadol yn gynhyrchiol unwaith eto, a gwella mynediad cyhoeddus i’r Waun Fawr gyfagos, a fydd yn cael ei rheoli i elwa cynefin y gorlifdir prin yma. Bydd y prosiect hefyd yn gwarchod Pwll Yr Esgob, ystumllyn sydd yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, ac adnewyddu adeiladau allanol Hen Balas yr Esgob i’w defnyddio fel canolfan addysgu a dehongli, ynghyd â chaffi, a fydd yn agor yn Hydref 2021.
Nodiadau i olygyddion
Ynghylch Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn
Cafodd yr Ymddiriedolaeth ei sefydlu yn 2016 i “hybu er budd y cyhoedd ym Mharc Yr Esgob a’i safle celfyddydol yn Abergwili y gadwraeth, amddiffyniad, gwelliannau a dealltwriaeth o’r amgylchedd naturiol ac adeiledig.”
Mae’r Ymddiriedolaeth yn cyflawni Prosiect Drws i’r Dyffryn Tywi ym Mharc Yr Esgob, Abergwili, sef prosiect ‘Parks for People’ gwerth £2.4m, a ariannir gan grant o £1.2m gan y Loteri Genedlaethol.
Elusen fechan yw’r Ymddiriedolaeth gyda’r hyn sy’n cyfateb i dri aelod o staff llawn amser, sy’n dibynnu ar ymroddiad gwirfoddolwyr a chefnogwyr i barhau â’n gwaith.
Neu dilynwch ni ar Facebook – Trydar – Instagram – YouTube @ParcyrEsgob
Ynghylch y Grant
Bwriad cynllun grant Llywodraeth Cymru ‘Lleoedd Lleol ar gyfer Natur’ yw galluogi cymunedau yng Nghymru i adfer a gwella byd natur. Mae Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yn darparu cyfraniad ariannol i’r cynllun ac y mae’n rheoli’r cynllun ar ran Llywodraeth Cymru.
Ynghylch Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol
Defnyddiwn arian a godir gan chwaraewyr y Loteri Genedlaethol i ysbrydoli, arwain a chefnogi treftadaeth y DU i greu newid cadarnhaol a pharhaol i bobl a chymunedau, yn awr ac yn y dyfodol.
Dilynwch @HeritageFundUK ar Twitter, Facebook ac Instagram a defnyddiwch #CronfaTreftadaethLoteriGenedlaethol
Gwybodaeth bellach
Am wybodaeth bellach, lluniau a chyfweliadau, cysylltwch â Louise Austin (Rheolydd Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn) ar 07399 265237 neu e-bost: louiseaustin@tywigateway.org.uk
Bydd y fynedfa sydd yn croesawu ymwelwyr ar hyn o bryd yn cael ei drawsnewid i ddarparu gardd o ddiddordeb gydol y flwyddyn, ac ysbrydolwyd y dyluniad gan gyfnod yr Esgob John Jenkinson (1825 i 1840). Mewn ffurf cylch, bydd y plannu deniadol yn cynnwys gwyntyllau o goed afalau a gellyg treftadol, ac amrywiaeth o blanhigion a pherlysiau a ddefnyddiwyd mewn meddyginiaeth a choginio yng nghanol yr 19eg ganrif. Cynlluniwyd yr ardd gyda chyfuniad o blanhigion cynhenid ac addurnol a fydd yn darparu neithdar a phaill i bryfed, gan adlewyrchu amcanion cynaladwy’r prosiect a hanes cyfoethog y safle.
Saif yr ardd goedwigol newydd wrth ymyl prif goetir Parc Yr Esgob, ac fe’i hagorwyd gyntaf 5 mlynedd yn ôl pan dorrwyd ffawydden aeddfed lawr a oedd yn ansefydlog oherwydd ffwng. Mae’r boncyff nawr yn creu ardal agored, gysgodol mewn chwaraefa naturiol, gyda golygfa at orlifdir y waun, lle bydd ymwelwyr yn gallu eistedd i fwynhau’r planiadau gyda Dyffryn Tywi fel cefndir, a mwynhau’r buddiannau llesiant o fod mewn coetir. Bydd llwyni addurnol newydd, coed bychain a bylbiau blodau’r gwanwyn ynghyd â chyflwyniad bocsys adar ac ystlumod yn ychwanegu at y fflora a ffawna ac yn elwa bywyd gwyllt y goedlan.
Gyda’r gwanwyn ar ei ffordd, a’r dyddiau’n ymestyn, mae’n newyddion da i ymwelwyr a garddwyr fel ei gilydd. Cofiwch edrych allan am friallu yn y parc fis yma, sy’n dechrau blodeuo mewn gwahanol fannau, ynghyd â Llygad Ebrill bach siriol, sy’n arddangos llawer o ddail newydd ac ambell flodyn – ar ddyddiau disglair yn unig! Gwelir dail cennin Pedr ac eirlysiau yn gwthio trwy’r carped o ddail o gwmpas y parc – mae ymyl yr ‘haha’ (y bwlch rhwng y parc a’r Waun Fawr) yn lle da i weld eirlysiau, ond gwyliwch y cwymp serth i’r ffos! Mae cynffonnau wyn bach i’w gweld ar y coed cyll bellach, a gallwch yn hawdd golli hanner awr yn gwylio’r hwyaid gwyllt ar Bwll yr Esgob; cyfle gwych i synfyfyrio os oes gennych amser!
Ar hyn o bryd, gallwn edmygu sawl codiad a machlud haul bendigedig – maen’t yn arbennig dros y Waun Fawr, gyda’r haul yn amlinellu canghennau noeth y coed aeddfed. Rydym wedi bod yn brysur hefyd – rydych yn siwr o weld Piers yn y parc yn defnyddio llif gadwyn i brysgoedio a chlirio llawer o goed llawrgeirios, i wella’r amgylchedd ar gyfer coed cynhenid a rhywogaethau fflora llawr.
Hawlfraint Caryl Thomas 2020 – Y Ddol Enfawr yn Mharc yr Esgobion, Abergwili
Mae Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn wedi derbyn grant o £22,900 gan Lywodraeth Cymru a Chronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol ‘Lleoedd Lleol ar Gyfer Natur’ er mwyn creu dwy ardd newydd ym Mharc Yr Esgob, Abergwili, fel rhan o adferiad a chadwraeth helaethach y safle. Mae’r parc yn amgylchynu hen balas Esgobion Tyddewi, sydd nawr yn gartref i Amgueddfa Sir Gaerfyrddin, gyda’r adeiladau allanol yn cael eu haddasu i greu caffi newydd a chanolfan dysgu a dehongli. Mi fydd y wobr yn galluogi pryniant planhigion o amrywogaethau hanesyddol er mwyn creu arddangosfeydd plannu deniadol o fudd i fywyd gwyllt, yn ogystal â darparu cyfleoedd addysgu a gweithgareddau ar gyfer ymwelwyr a phlant.
Dywedodd Andrew White, Cyfarwyddwr Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yng Nghymru:
“Natur yw ein ffurf hynaf o dreftadaeth ac y mae’n bwysicach nag erioed i edrych ar ôl natur ac i helpu pobl ddeall ei bwysigrwydd. Mae natur hefyd yn gallu hybu ein hwyliau; gostwng straen; helpu ni i ymlacio; gwella ein hiechyd corfforol a meddyliol a dylai fod ar gael i bawb.
Mae ariannu natur a thirwedd yn un o flaenoriaethau ariannu strategol allweddol Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yng Nghymru ac yr ydym yn hapus iawn i weithio mewn partneriaeth gyda Llywodraeth Cymru i roi’r grant ‘Lleoedd Lleol ar Gyfer Natur’ i Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn fel y gall pobl yr ardal ddysgu mwy am, ac elwa, o’i threftadaeth naturiol.”
Bydd y fynedfa sydd yn croesawu ymwelwyr ar hyn o bryd yn cael ei drawsnewid i ddarparu gardd o ddiddordeb gydol y flwyddyn, ac ysbrydolwyd y dyluniad gan gyfnod yr Esgob John Jenkinson (1825 i 1840). Mewn ffurf cylch, bydd y plannu deniadol yn cynnwys gwyntyllau o goed afalau a gellyg treftadol, ac amrywiaeth o blanhigion a pherlysiau a ddefnyddiwyd mewn meddyginiaeth a choginio yng nghanol yr 19eg ganrif. Cynlluniwyd yr ardd gyda chyfuniad o blanhigion cynhenid ac addurnol a fydd yn darparu neithdar a phaill i bryfed, gan adlewyrchu amcanion cynaladwy’r prosiect a hanes cyfoethog y safle.
Saif yr ardd goedwigol newydd wrth ymyl prif goetir Parc Yr Esgob, ac fe’i hagorwyd gyntaf 5 mlynedd yn ôl pan dorrwyd ffawydden aeddfed lawr a oedd yn ansefydlog oherwydd ffwng. Mae’r boncyff nawr yn creu ardal agored, gysgodol mewn chwaraefa naturiol, gyda golygfa at orlifdir y waun, lle bydd ymwelwyr yn gallu eistedd i fwynhau’r planiadau gyda Dyffryn Tywi fel cefndir, a mwynhau’r buddiannau llesiant o fod mewn coetir. Bydd llwyni addurnol newydd, coed bychain a bylbiau blodau’r gwanwyn ynghyd â chyflwyniad bocsys adar ac ystlumod yn ychwanegu at y fflora a ffawna ac yn elwa bywyd gwyllt y goedlan.
Dywedodd Louise Austin, Rheolwraig yr Ymddiriedolaeth “Rydym wrth ein bodd o dderbyn y grant yma oddi wrth Lywodraeth Cymru a’r Loteri Genedlaethol, a fydd yn ein galluogi i greu gardd a choetir newydd ddeniadol newydd, gan ddefnyddio planhigion o amrywogaethau hanesyddol a fydd yn cynnal pryfed peillio a bywyd gwyllt eraill. Rydym yn edrych ymlaen yn fawr i weithio gydag ysgolion lleol a grwpiau cymunedol er mwyn datblygu ystod eang o weithgareddau a deunyddiau addysgiadol ar gyfer ymwelwyr, plant a’r gymuned leol.”
Mae Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn yn awyddus i sicrhau fod y parc yn hygyrch i bawb er eu mwynhad. Bydd y prosiect yn galluogi pobl ifanc i weithio gyda Phrif Arddwr yr Ymddiriedolaeth, Piers Lunt, i ddysgu sut i baratoi, plannu a gofalu am y gerddi, gan gynnwys plannu coed afalau traddodiadol fel Tinyrwydd ac Enlli.
Mae sefydlu’r gerddi newydd yn rhan o raglen helaethach o adnewyddu a chyfoethogi Parc Yr Esgob a reolir gan Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn, i warchod ac adfer y parc a’r gerddi yn ôl i gyfnod yr ail-ddyluniad mawr yn yr 1840’au. Mae hyn yn cynnwys gwneud yr ardd gegin furiog ddeniadol yn gynhyrchiol unwaith eto, a gwella mynediad cyhoeddus i’r Waun Fawr gyfagos, a fydd yn cael ei rheoli i elwa cynefin y gorlifdir prin yma. Bydd y prosiect hefyd yn gwarchod Pwll Yr Esgob, ystumllyn sydd yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, ac adnewyddu adeiladau allanol Hen Balas yr Esgob i’w defnyddio fel canolfan addysgu a dehongli, ynghyd â chaffi, a fydd yn agor yn Hydref 2021.
Os ydych yn angerddol dros dreftadaeth a’r amgylchedd, ac os yw’r syniad o ddatblygu rhaglen newydd o ymgysylltu a dysgu cymunedol penodol i’r safle yn eich cyffroi – yna mae hwn yn gyfle unigryw i arwain tîm o wirfoddolwyr ac eraill i greu profiad dysgu gwirioneddol arbennig, difyr, boddhaus a diogel i ymwelwyr, staff a gwirfoddolwyr.
Bydd y swydd ddwy flynedd hon yn annog ac yn cynyddu defnyddwyr Parc yr Esgob o bob oed i fwynhau a dysgu. Bydd yn dod â’r gymuned, y parc, hen Balas yr Esgob ac Amgueddfa Sir Gaerfyrddin a’i chasgliadau at ei gilydd ac yn creu cysylltiadau rhyngddynt.
Mae’n bleser gan yr Ymddiriedolaeth gyhoeddi cefnogaeth bellach gan Gyngor Cymuned Abergwili tuag at adferiad Parc yr Esgob.
Mae’r Cyngor Cymuned wedi cyfrannu rhodd ychwanegol o £2,000 tuag at greu swydd Swyddog Cyswllt a Dysgu Cymunedol. Gan gychwyn fis Medi 2020, bydd deiliad y swydd yn annog a datblygu rhwydwaith o ddefnyddwyr y parc ledled Sir Gâr. Bydd hefyd yn gweithio gyda grwpiau, clybiau, cymdeithasau a grwpiau diddordeb, yn ogystal â cholegau ac ysgolion i ddatblygu cyfleoedd dysgu a chreu gweithgareddau i archwilio’r hyn sy’n gwneud Parc yr Esgob, Hen Balas yr Esgob a chasgliadau’r Amgueddfa mor arbennig.
Meddai Betsan Caldwell, Cadeirydd yr Ymddiriedolaeth “Rydym wrth ein bodd fod y Cyngor Cymuned yn parhau i gefnogi ein gwaith o adfer a gwarchod y safle arbennig hwn. Bydd y prosiect, a gwblheir fis Medi 2021 gobeithio, yn creu caffi a gofod dysgu er mwyn annog mwy o bobol i ddod i archwilio’r hanes, ecoleg a garddwriaeth rhyfeddol yma ym Mharc yr Esgob.”
“Mae amryw o aelodau cymuned Abergwili eisoes yn cymeryd rhan gweithredol yn adferiad y parc fel Ymddiriedolwyr a gwirfoddolwyr gan helpu i ail-greu ei ogoniant blaenorol, a rydym yn gobeithio y bydd mwy fyth yn ymuno â nhw.”
Er gwaethaf y cyfnod clo a chau Parc yr Esgob i’r cyhoedd, mae cynnydd mawr yn cael ei wneud wrth adfer y gerddi hanesyddol hyn yn Abergwili. Ym mis Mai dechreuodd yr adeiladwyr cadwraeth arbenigol David Siggery Cyf. ar y gwaith o drwsio waliau 250 oed yr ardd furiog, lle bu ffrwythau a llysiau yn cael eu tyfu ar un adeg i Esgobion Tyddewi. Mae’r adeiladwyr hefyd yn atgyweirio’r Ha-Ha 300m o hyd, sef ffos a wal isel a adeiladwyd i wahanu gerddi’r Esgob wrth yr anifeiliaid oedd yn pori ar y dolydd tu hwnt. Mae hwn yn nodweddiadol o ardd o’r 19eg ganrif cynnar, a ddyluniwyd fel bod gerddi’r Esgob i’w gweld yn ymestyn yn ddi-dor ar draws Dyffryn Tywi, fel dŵr pwll anfeidredd yn dod yn un gyda’r cefnfor.
Ochr yn ochr â phrosiect Drws i’r Dyffryn, mae gwaith atgyweirio hen dô Plas yr Esgob gan y Cyngor Sir yn mynd yn ei flaen yn dda, gyda’r contractwyr, TAD Builders Ltd., yn gwneud yn fawr o’r tywydd braf.
Yng ngoleuni cyhoeddiad Cyngor Sir Caerfyrddin ar yr 11eg o Fehefin i ailagor parciau a gerddi Sir Gaerfyrddin, mae ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn yn gweithio gyda’r cyngor a chontractwyr y safle i ail-agor Parc yr Esgob, Abergwili i’r cyhoedd mewn modd diogel ar y 3ydd o Orffennaf.
Yn ogystal â chadw at bellterau cymdeithasol ymysg ymwelwyr i’r Parc, mae angen gwneud trefniadau i gadw ein contractwyr, gwirfoddolwyr a staff yn ddiogel. Gyda chynnydd mewn gweithgarwch a symudiadau cerbydau dau dîm o gontractwyr, bydd yn rhaid i ni gyfyngu ar fynediad cerbydau i’r safle. Ar ôl ailagor, felly, byddwn yn croesawu ymwelwyr ar droed yn unig i ddechrau.
Golygfa bore gynnar dros yr ha-ha wedi’i glirio ac ar draws Dyffryn Tywi
Rydym wedi cyrraedd cyfnod cyffrous yn adferiad Parc yr Esgob, gyda’r cyntaf o’n contractwyr ar fin cychwyn gweithio ar waliau’r ardd furiog a’r Ha-ha. Ochr yn ochr â’r gwaith hyn, ac mewn cyd-weithrediad efo’r amgueddfa, roeddem am gyhoeddi rhaglen o weithgareddau a digwyddiadau cyhoeddus.
Fodd bynnag, rydym mewn amseroedd anodd. Yn dilyn cyngor gan y llywodraeth, rydym wedi penderfynnu gohirio ein rhaglen o ddigwyddiadau am dri mis, er mwyn cadw ymwelwyr, gwirfoddolwyr a staff mor ddiogel â phosib rhag coronafeirws.
Os bydd popeth yn iawn, y bwriad fydd ail-lawnsio ein rhaglen ddiwedd Gorffennaf ar gyfer gwyliau’r haf, gyda perfformiadau hanes byw yn yr Ardd Furiog yn edrych ar feddyginiaeth canoloesol, a’r defnydd traddodiadol o berlysiau ar gyfer iachâd.
Bydd cyfleoedd gwirfoddoli cynnal a chadw yn y Parc a’r gerddi gyda Piers yn parhau tra ei bod yn ddiogel i wneud hynny a thra bod arweiniad y llywodraeth yn caniatau.
Posted: 23/03/2021 by Caroline Welch
Gwaith yn dechrau ar y Caffi a Chanolfan Ddysgu Newydd!
Pan ddaw i ben, bydd y ganolfan ddysgu yn galluogi ymwelwyr o bob oed i fwynhau, dysgu, cymdeithasu ac i ymgysylltu â hanes, diwylliant, garddwriaeth a bywyd gwyllt y llecyn hynod hwn – ased gwirioneddol gymunedol gyda llesiant wrth ei wraidd.
Posted: 18/03/2021 by Caroline Welch
Blog Piers
Mae’r blodau gwyllt a ddechreuodd ymddangos ddiwedd Ionawr yn manteisio nawr ar y dyddiau hwy, gan ymestyn eu pennau yn y gobaith o ddarganfod peillwyr cynnar sy’n fodlon herio’r tymheredd isel. Edrychwch am lygaid Ebrill, sy’n agor pan fo’r awyr yn llachar ac yn cau pan ddaw glaw, a’r briallu sy’n poeni dim am dywydd garw, gan wynebu’n siriol popeth sydd gan yr hinsawdd ei gynnig. Roedd yr eirlysiau ychydig yn hwyrach eleni na’r llynedd, ac oherwydd eu natur darfodedig, maen’t bron a diflannu bellach. Os brysiwch, gallwch weld yr olaf ohonynt lawr ar ben yr HaHa ac wrth fôn y bisgwydden hynafol yn y Parc, yn ysgwyd eu pennau bach gwyn ymysg deiliant llwydlas.
Gwelir newidiadau ymysg bywyd gwyllt hefyd. Heb amheuaeth, mae cariad yn yr awyr ymysg yr adar. Mae rhai, megis y durtur dorchog uwchben drws fy swyddfa yn y Porthdy, eisoes yn deori wyau mewn nythoedd newydd, tra bo eraill yn dal i gasglu deunydd ac adeiladu. Gwelais wenyn cynta’r flwyddyn hefyd, yn manteisio ar wres cynyddol yr Ardd Furiog, gan ychwanegu cennin Pedr i’r basgedi paill gorlawn ar eu coesau tra’n yfed yn ddwfn o’r neithdar.
Gyda’r llaw, ymddengys fod Loudon wedi bod yn ysbrydoliaeth cyfoes i’r Esgob Jenkinson hefyd, felly rydym yn cau’r cylch mewn mwy nag un ffordd.
Wedi iddynt gwblhau’r gwaith yma, bydd Afan yn symud i ochr ddwyreiniol a deheuol yr amgueddfa, i drawsnewid y llwybr tarmac i arwyneb ‘hoggin’ newydd, gan gysylltu gyda’r darnau a welwyd y llynedd. Fe wn fod hyn yn rhywbeth mae amryw o bobol wedi bod yn disgwyl yn eiddgar amdano – dim ond ychydig o wythnosau i fynd nawr! Fel canlyniad, bydd gennym rwydwaith eang o lwybrau integreiddiedig, wedi eu hadfer a’u gwella – sydd gan mwyaf yn gallu gwrthsefyll llifogydd hefyd. Ond gobeithio ein bod wedi cefnu arnynt am gyfnod!
Posted: 09/03/2021 by Caroline Welch
Plannu gerddi newydd cyfeillgar at fywyd gwyllt ym Mharc Yr Esgob, Abergwili, Sir Gâr
DATGANIAD I’R WASG 05-03-21
Plannu gerddi newydd cyfeillgar at fywyd gwyllt ym Mharc Yr Esgob, Abergwili, Sir Gâr
Bydd dwy ardd newydd yn ymddangos ym Mharc yr Esgob, Abergwili fis yma, diolch i grant o £22,900 gan Lywodraeth Cymru a Chronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol ‘Lleoedd Lleol ar Gyfer Natur’. Mae’r parc yn amgylchynu hen balas Esgobion Tyddewi, sydd nawr yn gartref i Amgueddfa Sir Gaerfyrddin, a mae’r gerddi newydd yn rhan o adferiad a chadwraeth helaethach y safle sy’n cynnwys trawsnewid adeiladau allanol adfeiliedig i greu caffi newydd a chanolfan dysgu a dehongli. Defnyddir planhigion o amrywogaethau hanesyddol i greu arddangosfeydd plannu deniadol i hybu bywyd gwyllt, yn ogystal â darparu cyfleoedd addysgu a gweithgareddau ar gyfer ymwelwyr a phlant. Rydym hefyd yn creu adnoddau addysgiadol a chynlluniau gwersi yn seiliedig ar osod a phlannu’r gerddi, mewn partneriaeth ac ysgolion cynradd Nantgaredig ac Abergwili.
Dywedodd Andrew White, Cyfarwyddwr Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yng Nghymru:
“Natur yw ein ffurf hynaf o dreftadaeth ac y mae’n bwysicach nag erioed i edrych ar ôl natur ac i helpu pobl ddeall ei bwysigrwydd. Mae natur hefyd yn gallu hybu ein hwyliau; gostwng straen; helpu ni i ymlacio; gwella ein hiechyd corfforol a meddyliol a dylai fod ar gael i bawb.
Mae ariannu natur a thirwedd yn un o flaenoriaethau ariannu strategol allweddol Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yng Nghymru ac yr ydym yn hapus iawn i weithio mewn partneriaeth gyda Llywodraeth Cymru i roi’r grant ‘Lleoedd Lleol ar Gyfer Natur’ i Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn fel y gall pobl yr ardal ddysgu mwy am, ac elwa, o’i threftadaeth naturiol.”
Gardd newydd yr Esgob Jenkinson
Mae’r fynedfa sydd yn croesawu ymwelwyr ar hyn o bryd yn cael ei drawsnewid i ddarparu gardd o ddiddordeb gydol y flwyddyn, ac ysbrydolwyd y dyluniad gan gyfnod yr Esgob John Jenkinson (1825 i 1840). Mewn ffurf cylch, bydd y plannu deniadol yn cynnwys gwyntyllau o goed afalau a gellyg treftadol, ac amrywiaeth o blanhigion a pherlysiau a ddefnyddiwyd mewn meddyginiaeth a choginio yng nghanol yr 19eg ganrif. Cynlluniwyd yr ardd gyda chyfuniad o blanhigion cynhenid ac addurnol a fydd yn darparu neithdar a phaill i bryfed, gan adlewyrchu amcanion cynaladwy’r prosiect a hanes cyfoethog y safle. Bydd yr ardd yn creu cyswllt diriaethol i hanes a threftadaeth y safle, gan ennyn diddordeb ymwelwyr, boed hen neu ifanc.
Ardal Coetir Newydd
Saif yr ardd goedwigol newydd wrth ymyl prif goetir Parc Yr Esgob, ac fe’i hagorwyd gyntaf 5 mlynedd yn ôl pan dorrwyd ffawydden aeddfed lawr a oedd yn ansefydlog oherwydd ffwng. Mae’r boncyff nawr yn creu ardal agored, gysgodol mewn chwaraefa naturiol, gyda golygfa at orlifdir y waun, lle bydd ymwelwyr yn gallu eistedd i fwynhau’r planiadau gyda Dyffryn Tywi fel cefndir, a mwynhau’r buddiannau llesiant o fod mewn coetir. Bydd llwyni addurnol newydd, coed bychain a bylbiau blodau’r gwanwyn ynghyd â chyflwyniad bocsys adar ac ystlumod yn ychwanegu at y fflora a ffawna ac yn elwa bywyd gwyllt y goedlan. Byddwn yn plannu yr ardd goedwigol newydd gyda chymorth dau brentis o brosiect Dyffryn Tywi, Dan ac Ossian.
Dywedodd Louise Austin, Rheolwraig yr Ymddiriedolaeth “Rydym wrth ein bodd o dderbyn y grant yma oddi wrth Lywodraeth Cymru a’r Loteri Genedlaethol, sy’n ein galluogi i greu gardd a choetir newydd ddeniadol newydd, gan ddefnyddio planhigion o amrywogaethau hanesyddol a fydd yn cynnal pryfed peillio a bywyd gwyllt eraill. Rydym yn edrych ymlaen yn fawr i weithio gyda mwy o ysgolion lleol a grwpiau cymunedol er mwyn datblygu ystod eang o weithgareddau a deunyddiau addysgiadol ar gyfer ymwelwyr, plant a’r gymuned leol.”
Ffocws Cymunedol
Mae Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn yn awyddus i sicrhau fod y parc yn hygyrch i bawb er eu mwynhad. Bydd y prosiect yn galluogi pobl ifanc i weithio gyda Phrif Arddwr yr Ymddiriedolaeth, Piers Lunt, i ddysgu sut i baratoi, plannu a gofalu am y gerddi, gan gynnwys plannu coed afalau traddodiadol fel Tinyrwydd ac Enlli.
Mae sefydlu’r gerddi newydd yn rhan o raglen helaethach o adnewyddu a chyfoethogi Parc Yr Esgob a reolir gan Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn, i warchod ac adfer y parc a’r gerddi yn ôl i gyfnod yr ail-ddyluniad mawr yn yr 1840’au. Mae hyn yn cynnwys gwneud yr ardd gegin furiog ddeniadol yn gynhyrchiol unwaith eto, a gwella mynediad cyhoeddus i’r Waun Fawr gyfagos, a fydd yn cael ei rheoli i elwa cynefin y gorlifdir prin yma. Bydd y prosiect hefyd yn gwarchod Pwll Yr Esgob, ystumllyn sydd yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, ac adnewyddu adeiladau allanol Hen Balas yr Esgob i’w defnyddio fel canolfan addysgu a dehongli, ynghyd â chaffi, a fydd yn agor yn Hydref 2021.
Nodiadau i olygyddion
Ynghylch Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn
Cafodd yr Ymddiriedolaeth ei sefydlu yn 2016 i “hybu er budd y cyhoedd ym Mharc Yr Esgob a’i safle celfyddydol yn Abergwili y gadwraeth, amddiffyniad, gwelliannau a dealltwriaeth o’r amgylchedd naturiol ac adeiledig.”
Mae’r Ymddiriedolaeth yn cyflawni Prosiect Drws i’r Dyffryn Tywi ym Mharc Yr Esgob, Abergwili, sef prosiect ‘Parks for People’ gwerth £2.4m, a ariannir gan grant o £1.2m gan y Loteri Genedlaethol.
Elusen fechan yw’r Ymddiriedolaeth gyda’r hyn sy’n cyfateb i dri aelod o staff llawn amser, sy’n dibynnu ar ymroddiad gwirfoddolwyr a chefnogwyr i barhau â’n gwaith.
I roi rhodd misol i’r Ymddiriedolaeth, ewch at: https://localgiving.org/charity/the-tywi-gateway-trust/
I ddarganfod mwy am ein gwaith, ewch at: https://parcyresgob.org.uk/
Neu dilynwch ni ar Facebook – Trydar – Instagram – YouTube @ParcyrEsgob
Ynghylch y Grant
Bwriad cynllun grant Llywodraeth Cymru ‘Lleoedd Lleol ar gyfer Natur’ yw galluogi cymunedau yng Nghymru i adfer a gwella byd natur. Mae Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yn darparu cyfraniad ariannol i’r cynllun ac y mae’n rheoli’r cynllun ar ran Llywodraeth Cymru.
Ynghylch Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol
Defnyddiwn arian a godir gan chwaraewyr y Loteri Genedlaethol i ysbrydoli, arwain a chefnogi treftadaeth y DU i greu newid cadarnhaol a pharhaol i bobl a chymunedau, yn awr ac yn y dyfodol.
www.heritagefund.org.uk.
Dilynwch @HeritageFundUK ar Twitter, Facebook ac Instagram a defnyddiwch #CronfaTreftadaethLoteriGenedlaethol
Gwybodaeth bellach
Am wybodaeth bellach, lluniau a chyfweliadau, cysylltwch â Louise Austin (Rheolydd Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn) ar 07399 265237 neu e-bost: louiseaustin@tywigateway.org.uk
Posted: 04/03/2021 by Caroline Welch
Trawsnewid Gardd yr Esgob Jenkinson
Saif yr ardd goedwigol newydd wrth ymyl prif goetir Parc Yr Esgob, ac fe’i hagorwyd gyntaf 5 mlynedd yn ôl pan dorrwyd ffawydden aeddfed lawr a oedd yn ansefydlog oherwydd ffwng. Mae’r boncyff nawr yn creu ardal agored, gysgodol mewn chwaraefa naturiol, gyda golygfa at orlifdir y waun, lle bydd ymwelwyr yn gallu eistedd i fwynhau’r planiadau gyda Dyffryn Tywi fel cefndir, a mwynhau’r buddiannau llesiant o fod mewn coetir. Bydd llwyni addurnol newydd, coed bychain a bylbiau blodau’r gwanwyn ynghyd â chyflwyniad bocsys adar ac ystlumod yn ychwanegu at y fflora a ffawna ac yn elwa bywyd gwyllt y goedlan.
Darllen newyddion arall
Posted: 02/02/2021 by Caroline Welch
Beth i’w Weld Nawr: Chwefror
Ar hyn o bryd, gallwn edmygu sawl codiad a machlud haul bendigedig – maen’t yn arbennig dros y Waun Fawr, gyda’r haul yn amlinellu canghennau noeth y coed aeddfed. Rydym wedi bod yn brysur hefyd – rydych yn siwr o weld Piers yn y parc yn defnyddio llif gadwyn i brysgoedio a chlirio llawer o goed llawrgeirios, i wella’r amgylchedd ar gyfer coed cynhenid a rhywogaethau fflora llawr.
Posted: 18/12/2020 by Admin
Creu gerddi newydd cyfeillgar at fywyd gwyllt ym Mharc Yr Esgob, Abergwili, gyda chefnogaeth gan Lywodraeth Cymru a’r Loteri Genedlaethol
Mae Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn wedi derbyn grant o £22,900 gan Lywodraeth Cymru a Chronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol ‘Lleoedd Lleol ar Gyfer Natur’ er mwyn creu dwy ardd newydd ym Mharc Yr Esgob, Abergwili, fel rhan o adferiad a chadwraeth helaethach y safle. Mae’r parc yn amgylchynu hen balas Esgobion Tyddewi, sydd nawr yn gartref i Amgueddfa Sir Gaerfyrddin, gyda’r adeiladau allanol yn cael eu haddasu i greu caffi newydd a chanolfan dysgu a dehongli. Mi fydd y wobr yn galluogi pryniant planhigion o amrywogaethau hanesyddol er mwyn creu arddangosfeydd plannu deniadol o fudd i fywyd gwyllt, yn ogystal â darparu cyfleoedd addysgu a gweithgareddau ar gyfer ymwelwyr a phlant.
Dywedodd Andrew White, Cyfarwyddwr Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yng Nghymru:
“Natur yw ein ffurf hynaf o dreftadaeth ac y mae’n bwysicach nag erioed i edrych ar ôl natur ac i helpu pobl ddeall ei bwysigrwydd. Mae natur hefyd yn gallu hybu ein hwyliau; gostwng straen; helpu ni i ymlacio; gwella ein hiechyd corfforol a meddyliol a dylai fod ar gael i bawb.
Mae ariannu natur a thirwedd yn un o flaenoriaethau ariannu strategol allweddol Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yng Nghymru ac yr ydym yn hapus iawn i weithio mewn partneriaeth gyda Llywodraeth Cymru i roi’r grant ‘Lleoedd Lleol ar Gyfer Natur’ i Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn fel y gall pobl yr ardal ddysgu mwy am, ac elwa, o’i threftadaeth naturiol.”
Bydd y fynedfa sydd yn croesawu ymwelwyr ar hyn o bryd yn cael ei drawsnewid i ddarparu gardd o ddiddordeb gydol y flwyddyn, ac ysbrydolwyd y dyluniad gan gyfnod yr Esgob John Jenkinson (1825 i 1840). Mewn ffurf cylch, bydd y plannu deniadol yn cynnwys gwyntyllau o goed afalau a gellyg treftadol, ac amrywiaeth o blanhigion a pherlysiau a ddefnyddiwyd mewn meddyginiaeth a choginio yng nghanol yr 19eg ganrif. Cynlluniwyd yr ardd gyda chyfuniad o blanhigion cynhenid ac addurnol a fydd yn darparu neithdar a phaill i bryfed, gan adlewyrchu amcanion cynaladwy’r prosiect a hanes cyfoethog y safle.
Saif yr ardd goedwigol newydd wrth ymyl prif goetir Parc Yr Esgob, ac fe’i hagorwyd gyntaf 5 mlynedd yn ôl pan dorrwyd ffawydden aeddfed lawr a oedd yn ansefydlog oherwydd ffwng. Mae’r boncyff nawr yn creu ardal agored, gysgodol mewn chwaraefa naturiol, gyda golygfa at orlifdir y waun, lle bydd ymwelwyr yn gallu eistedd i fwynhau’r planiadau gyda Dyffryn Tywi fel cefndir, a mwynhau’r buddiannau llesiant o fod mewn coetir. Bydd llwyni addurnol newydd, coed bychain a bylbiau blodau’r gwanwyn ynghyd â chyflwyniad bocsys adar ac ystlumod yn ychwanegu at y fflora a ffawna ac yn elwa bywyd gwyllt y goedlan.
Dywedodd Louise Austin, Rheolwraig yr Ymddiriedolaeth “Rydym wrth ein bodd o dderbyn y grant yma oddi wrth Lywodraeth Cymru a’r Loteri Genedlaethol, a fydd yn ein galluogi i greu gardd a choetir newydd ddeniadol newydd, gan ddefnyddio planhigion o amrywogaethau hanesyddol a fydd yn cynnal pryfed peillio a bywyd gwyllt eraill. Rydym yn edrych ymlaen yn fawr i weithio gydag ysgolion lleol a grwpiau cymunedol er mwyn datblygu ystod eang o weithgareddau a deunyddiau addysgiadol ar gyfer ymwelwyr, plant a’r gymuned leol.”
Mae Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn yn awyddus i sicrhau fod y parc yn hygyrch i bawb er eu mwynhad. Bydd y prosiect yn galluogi pobl ifanc i weithio gyda Phrif Arddwr yr Ymddiriedolaeth, Piers Lunt, i ddysgu sut i baratoi, plannu a gofalu am y gerddi, gan gynnwys plannu coed afalau traddodiadol fel Tinyrwydd ac Enlli.
Mae sefydlu’r gerddi newydd yn rhan o raglen helaethach o adnewyddu a chyfoethogi Parc Yr Esgob a reolir gan Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn, i warchod ac adfer y parc a’r gerddi yn ôl i gyfnod yr ail-ddyluniad mawr yn yr 1840’au. Mae hyn yn cynnwys gwneud yr ardd gegin furiog ddeniadol yn gynhyrchiol unwaith eto, a gwella mynediad cyhoeddus i’r Waun Fawr gyfagos, a fydd yn cael ei rheoli i elwa cynefin y gorlifdir prin yma. Bydd y prosiect hefyd yn gwarchod Pwll Yr Esgob, ystumllyn sydd yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, ac adnewyddu adeiladau allanol Hen Balas yr Esgob i’w defnyddio fel canolfan addysgu a dehongli, ynghyd â chaffi, a fydd yn agor yn Hydref 2021.
Posted: 30/07/2020 by Admin
Rôl newydd ym Mharc yr Esgob – Swyddog Ymgysylltu a Dysgu Cymunedol
Os ydych yn angerddol dros dreftadaeth a’r amgylchedd, ac os yw’r syniad o ddatblygu rhaglen newydd o ymgysylltu a dysgu cymunedol penodol i’r safle yn eich cyffroi – yna mae hwn yn gyfle unigryw i arwain tîm o wirfoddolwyr ac eraill i greu profiad dysgu gwirioneddol arbennig, difyr, boddhaus a diogel i ymwelwyr, staff a gwirfoddolwyr.
Bydd y swydd ddwy flynedd hon yn annog ac yn cynyddu defnyddwyr Parc yr Esgob o bob oed i fwynhau a dysgu. Bydd yn dod â’r gymuned, y parc, hen Balas yr Esgob ac Amgueddfa Sir Gaerfyrddin a’i chasgliadau at ei gilydd ac yn creu cysylltiadau rhyngddynt.
Cliciwch YMA am rhagor o wybodaeth
neu cysylltwch â Louise Austin – Rheolwr Ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn – louiseaustin@tywigateway.org.uk.
Dyddiad cau ymgeisio yw hanner dydd, dydd Gwener 21 Awst.
Posted: 25/06/2020 by Admin
Cefnogaeth i’r Prosiect gan Gymuned Abergwili
Mae’n bleser gan yr Ymddiriedolaeth gyhoeddi cefnogaeth bellach gan Gyngor Cymuned Abergwili tuag at adferiad Parc yr Esgob.
Mae’r Cyngor Cymuned wedi cyfrannu rhodd ychwanegol o £2,000 tuag at greu swydd Swyddog Cyswllt a Dysgu Cymunedol. Gan gychwyn fis Medi 2020, bydd deiliad y swydd yn annog a datblygu rhwydwaith o ddefnyddwyr y parc ledled Sir Gâr. Bydd hefyd yn gweithio gyda grwpiau, clybiau, cymdeithasau a grwpiau diddordeb, yn ogystal â cholegau ac ysgolion i ddatblygu cyfleoedd dysgu a chreu gweithgareddau i archwilio’r hyn sy’n gwneud Parc yr Esgob, Hen Balas yr Esgob a chasgliadau’r Amgueddfa mor arbennig.
Meddai Betsan Caldwell, Cadeirydd yr Ymddiriedolaeth “Rydym wrth ein bodd fod y Cyngor Cymuned yn parhau i gefnogi ein gwaith o adfer a gwarchod y safle arbennig hwn. Bydd y prosiect, a gwblheir fis Medi 2021 gobeithio, yn creu caffi a gofod dysgu er mwyn annog mwy o bobol i ddod i archwilio’r hanes, ecoleg a garddwriaeth rhyfeddol yma ym Mharc yr Esgob.”
“Mae amryw o aelodau cymuned Abergwili eisoes yn cymeryd rhan gweithredol yn adferiad y parc fel Ymddiriedolwyr a gwirfoddolwyr gan helpu i ail-greu ei ogoniant blaenorol, a rydym yn gobeithio y bydd mwy fyth yn ymuno â nhw.”
Posted: 25/06/2020 by Admin
Parc yr Esgob i ail-agor i ymwelwyr ar droed ym mis Gorffennaf
Er gwaethaf y cyfnod clo a chau Parc yr Esgob i’r cyhoedd, mae cynnydd mawr yn cael ei wneud wrth adfer y gerddi hanesyddol hyn yn Abergwili. Ym mis Mai dechreuodd yr adeiladwyr cadwraeth arbenigol David Siggery Cyf. ar y gwaith o drwsio waliau 250 oed yr ardd furiog, lle bu ffrwythau a llysiau yn cael eu tyfu ar un adeg i Esgobion Tyddewi. Mae’r adeiladwyr hefyd yn atgyweirio’r Ha-Ha 300m o hyd, sef ffos a wal isel a adeiladwyd i wahanu gerddi’r Esgob wrth yr anifeiliaid oedd yn pori ar y dolydd tu hwnt. Mae hwn yn nodweddiadol o ardd o’r 19eg ganrif cynnar, a ddyluniwyd fel bod gerddi’r Esgob i’w gweld yn ymestyn yn ddi-dor ar draws Dyffryn Tywi, fel dŵr pwll anfeidredd yn dod yn un gyda’r cefnfor.
Ochr yn ochr â phrosiect Drws i’r Dyffryn, mae gwaith atgyweirio hen dô Plas yr Esgob gan y Cyngor Sir yn mynd yn ei flaen yn dda, gyda’r contractwyr, TAD Builders Ltd., yn gwneud yn fawr o’r tywydd braf.
Yng ngoleuni cyhoeddiad Cyngor Sir Caerfyrddin ar yr 11eg o Fehefin i ailagor parciau a gerddi Sir Gaerfyrddin, mae ymddiriedolaeth Drws i’r Dyffryn yn gweithio gyda’r cyngor a chontractwyr y safle i ail-agor Parc yr Esgob, Abergwili i’r cyhoedd mewn modd diogel ar y 3ydd o Orffennaf.
Yn ogystal â chadw at bellterau cymdeithasol ymysg ymwelwyr i’r Parc, mae angen gwneud trefniadau i gadw ein contractwyr, gwirfoddolwyr a staff yn ddiogel. Gyda chynnydd mewn gweithgarwch a symudiadau cerbydau dau dîm o gontractwyr, bydd yn rhaid i ni gyfyngu ar fynediad cerbydau i’r safle. Ar ôl ailagor, felly, byddwn yn croesawu ymwelwyr ar droed yn unig i ddechrau.
Posted: 18/03/2020 by Admin
Newyddion Mis Mawrth 2020
Amseroedd Diddorol
Golygfa bore gynnar dros yr ha-ha wedi’i glirio ac ar draws Dyffryn Tywi
Rydym wedi cyrraedd cyfnod cyffrous yn adferiad Parc yr Esgob, gyda’r cyntaf o’n contractwyr ar fin cychwyn gweithio ar waliau’r ardd furiog a’r Ha-ha. Ochr yn ochr â’r gwaith hyn, ac mewn cyd-weithrediad efo’r amgueddfa, roeddem am gyhoeddi rhaglen o weithgareddau a digwyddiadau cyhoeddus.
Fodd bynnag, rydym mewn amseroedd anodd. Yn dilyn cyngor gan y llywodraeth, rydym wedi penderfynnu gohirio ein rhaglen o ddigwyddiadau am dri mis, er mwyn cadw ymwelwyr, gwirfoddolwyr a staff mor ddiogel â phosib rhag coronafeirws.
Os bydd popeth yn iawn, y bwriad fydd ail-lawnsio ein rhaglen ddiwedd Gorffennaf ar gyfer gwyliau’r haf, gyda perfformiadau hanes byw yn yr Ardd Furiog yn edrych ar feddyginiaeth canoloesol, a’r defnydd traddodiadol o berlysiau ar gyfer iachâd.
Bydd cyfleoedd gwirfoddoli cynnal a chadw yn y Parc a’r gerddi gyda Piers yn parhau tra ei bod yn ddiogel i wneud hynny a thra bod arweiniad y llywodraeth yn caniatau.
Yn y cyfamser, erys Parc yr Esgob ar agor i bawb.